De Heiligenberg

Heiligenbergerweg 1-5, Leusden

Buitenplaats De Heiligenberg ligt op de oostelijke oever van de Heiligenbergerbeek. Het parkbos in landschapsstijl vormt een groene buffer tegen de A28 aan de westkant.

Het witgepleisterde neoclassicistische landhuis staat iets hoger dan de omgeving en is daardoor van een afstand zichtbaar. Aan de oostzijde van het huis ligt een open ruimte met weids zicht en een grote vijver aan de overzijde van de Heiligenbergerweg. In het zicht zijn ook de duiventil en het tolhuis (1830). De beboste berg achter het huis fungeert als coulisse voor het zicht vanaf de weg.

Verder zijn nog aanwezig: een koetshuis/woning uit ca. 1815, nu sporthal; de door J.D. Zocher jr. gebouwde oranjerie, gebouwd tussen 1827-1832; een menagerie uit ca. 1850; een tuinmanswoning en het tolhuis/jachtopzienerhuis, beiden gebouwd tussen 1807 en 1827 en tenslotte een eenvoudige 19de-eeuwse brug over de Grift.

De oorspronkelijke naam was Hohorst, een oud toponiem ontleent aan de twaalf meter hoge 'berg' op het terrein, van oorsprong een rivierduin. Omstreeks 1006 werd hier een klooster Hohorst gesticht door bisschop Ansfried, dat rond 1050 naar de stad Utrecht werd verplaatst, later bekend staand als de Paulusabdij. Het Benedictijnerklooster werd een proostdij met uithof van deze abdij en kreeg de naam De Heiligenberg. Met de Reformatie in 1586 werd De Heiligenberg geconfisqueerd door de Staten van Utrecht, die het bezit in 1637 verkochten aan de Amsterdamse koopman Michael Pauw. Toen in 1645 Carel Alexander van Berck eigenaar werd, groeide De Heiligenberg uit tot een fraaie buitenplaats, inclusief wijngaarden!

Rond 1807-1815 liet Ernst Louis van Hardenbroek, neef van Gijsbert Jan die op het nabij gelegen Lockhorst woonde, een nieuw huis bouwen op de plek van het oude 17de-eeuwse huis en kloosterrestanten. Hij liet het bestaande classicistisch aangelegde park in landschappelijke stijl wijzigen. Dit park zou door H. van Lunteren zijn ontworpen en later mogelijk zijn gewijzigd door J.D. Zocher jr.. De huidige nutstuin ten zuidwesten van het parkbos werd eveneens begin 19de eeuw aangelegd. Het huis dat Hardenbroek liet bouwen vormt nu het middendeel van Heiligenberg, doordat er een noord- en een zuidvleugel (uit resp. 1865 en 1875) aan werden gebouwd door L.H. Eberson.

naar de website

Youtube

Facebook

Twitter